به گزارش گام اقتصادی به نقل از روابط عمومي شركت مهندسي و ساخت تأسيسات دريايي ايران: الهام جلالیان| راهکار متداول، نصب کمپرسور روی سکوهای فرآورشی یا فشارافزا است؛ اما پروژه Ormen Lange Phase 3 در نروژ مسیر متفاوتی انتخاب کرده: سیستم فشارافزایی مستقیماً روی بستر دریا، در عمق بیش از ۹۰۰ متر نصب شده و از ژوئن ۲۰۲۵ در مدار تولید قرار گرفته است.

یک کمپرسور متفاوت در عمق دریا

نکته مهم در Ormen Lange تنها قرار دادن کمپرسور در زیر آب نیست. سیستم توسعه یافته توسط SLB OneSubsea از یک Subsea  Wet-Gas Compressor  استفاده می‌کند که قادر است جریان چندفازی و فرآورش نشده چاه را مستقیماً فشرده کند؛ یعنی حضور مایعاتی مانند آب تولیدی و کندانسیت و حتی مقدار مشخصی جامدات، مانع عملکرد آن نمی شود.

این ویژگی نیاز به فرآورش و خشک‌سازی کامل گاز را پیش از فشرده سازی کاهش مي دهد. این سیستم اولین و تنها کمپرسور واقعی wet-gas زیردریایی جهان معرفی شده است [¹].

پارامترهای فنی کلیدی

دو ایستگاه کمپرسور در عمق بیش از ۹۰۰ متر — عمیق ترین نصب کمپرسور زیردریایی جهان.

هر ایستگاه شامل دو ماژول؛ هر کمپرسور توانایی ایجاد تا ۵۰ بار اختلاف فشار را دارد.

مجموع توان سیستم حدود ۳۲ مگاوات؛ درایوهای سرعت متغیر (VSD) برخلاف تجهیزات متعارف، در خشکی و در فاصله نزدیک به ۱۲۰ کیلومتر از تأسیسات ساحلی قرار گرفته اند.

مسیر انتقال گاز پس از فشرده سازی، حدود ۱۲۰ کیلومتر به تأسیسات فرآورش ساحلی Nyhamna است؛ سپس از طریق پایپلاین Langeled به بازار اروپا صادر می‌شود [²][⁵].

چرا این پروژه اهمیت دارد؟!

هدف Ormen Lange Phase 3 صرفاً افزایش فشار گاز نیست؛ هدف، افزایش ضریب بازیافت میدان از حدود ۷۵% به ۸۵% و آزادسازی 30 تا ۵۰ میلیارد مترمکعب گاز اضافی است [²][⁵]. به بیان ساده، با انتقال فشرده سازی به نزدیکی چاه‌ها، فشار جریان گاز در مسیر تولید مجدداً تقویت شده و امکان ادامه تولید از ذخایری که در اثر افت فشار مخزن دسترسی به آنها دشوارتر شده، فراهم می‌شود.

از سوی دیگر، حذف یک سکوی فشارافزای جدید باعث کاهش نیاز به سازه Offshore، تجهیزات Topsides و حضور دائمی نیروی انسانی در محل کمپرسور می‌شود. انرژی مورد نیاز نیز از شبکه برق آبی نروژ تأمین می‌شود. Shell در گزارش سالانه ۲۰۲۵ اعلام کرده که این پروژه بدون افزایش انتشار عملیاتی Offshore، بازیافت میدان را افزایش خواهد داد [³][⁴].

آیا این فناوری کاملاً بدون چالش است؟

خیر. Subsea Compression فناوری پیچیده ای است و Reliability و Intervention از مهمترین چالشهای آن هستند. برای مثال، در فوریه ۲۰۲۶، بروز مشکل در تجهیزات Subsea باعث کاهش تولید Ormen Lange شد؛ تولید از ظرفیت حدود ۲۶ میلیون مترمکعب در روز به حدود ۱۱٫۹ میلیون مترمکعب در روز کاهش یافت و Shell برای بررسی تجهیزات زیرآبی مجبور به اعزام یک شناور مجهز به ROV شد [⁶]. این اتفاق نشان مي دهد که انتقال تجهیزات حساس به بستر دریا، اگرچه مزایای قابل توجهی دارد، فلسفه تعمیرات و نگهداری را نیز کاملاً تغییر مي دهد.

از Platform به Seabed؛ مسیر آینده؟!

Ormen Lange نشان مییابد که فشرده سازی از شرایط مناسب میتوان بخشی از تجهیزات اصلی تولید را به بستر دریا منتقل کرد و با ترکیب Subsea Compression، برق رسانی از خشکی، کنترل از راه دور و زیرساختهای موجود، عمر میدان را بدون ساخت یک Platform جدید افزایش داد.

این موضوع برای میدانهای گازی Offshore با افت فشار مخزن، فاصله زیاد از ساحل و هزینه بالای ساخت و نگهداری سکوهای جدید، یک مسیر فناورانه قابل توجه محسوب میشود.

جمع‌بندی و چشم‌انداز برای IOEC

پروژه Ormen Lange فراتر از یک دستاورد مهندسی، یک الگوی عملیاتی (Operational Model) جدید برای توسعه میادین گازی است. این فناوری با جابه‌جایی گلوگاه تولید از سطح دریا به بستر دریا، پارادایم‌های سنتی فراساحل را تغییر می‌دهد.

کاربردهای استراتژیک برای IOEC و صنعت فراساحل

بهینه‌سازی اقتصادی: افزایش چشمگیر ضریب بازیافت (تا ۸۵٪) و آزادسازی ذخایر از دسترس خارج شده، مستقیماً منجر به افزایش طول عمر اقتصادی میدان‌ها و بازگشت سرمایه (ROI) بالاتر می‌شود.

کاهش هزینه‌ها و ریسک: حذف نیاز به ساخت سکوهای جدید (Platform-less development) و کاهش پیچیدگی‌های Topsides، هزینه‌های سرمایه‌گذاری و عملیاتی را به‌شدت کاهش داده و ریسک‌های انسانی و زیست‌محیطی را به حداقل می‌رساند.

توسعه میادین دور از ساحل : فناوری Wet-Gas Compression راهکار ایده‌آل برای میادین دور از ساحل است که فرآورش اولیه دشوار دارند؛ زیرا امکان فشرده‌سازی جریان چندفازی را بدون نیاز به خشک‌سازی کامل فراهم می‌کند.

تحول در مدیریت دارایی : این فناوری ضرورت گذار از تعمیرات سنتی به سمت نگهداری مبتنی بر پایش از راه دور و استفاده از رباتیک (ROV) را دوچندان می‌کند که می‌تواند استراتژی‌های نگهداری و تعمیرات (O&M) در پروژه‌های آتی IOEC را متحول کند.

نتیجه نهایی: فناوری Subsea Compression، کلید عبور از محدودیت‌های فیزیکی میدان‌های گازی قدیمی و مسیری کم‌هزینه و سبز برای توسعه میادین گازی در آینده است.

منابع:

¹  SLB OneSubsea — «SLB OneSubsea Solution Boosts Recovery from Ormen Lange Field» (۲۸ اوت ۲۰۲۵)       https://www.slb.com/newsroom/updates/2025/slb-oss-ormen-lange

²     OneSubsea — صفحه پروژه Ormen Lange (Subsea Compression)            https://www.onesubsea.slb.com/products-and-services/subsea-field-development/subsea-processing-systems/subsea-compression/ormen-lange-project

³     Vår Energi / Shell — اعلامیه راهاندازی تولید، ۲۷ ژوئن ۲۰۲۵       https://varenergi.no/en/newsroom/stock-exchange-announcements/

⁴     Oil & Gas Journal (OGJ) — «Shell starts production from Ormen Lange Phase III» (۳۰ ژوئن ۲۰۲۵)        https://www.ogj.com/drilling-production/production-operations/article/55300243/shell-starts-production-from-ormen-lange-phase-iii

⁵     Marine Technology News — «Deepest-Ever Subsea Compression Systems Come Online»       https://www.marinetechnologynews.com/news/deepest-subsea-compression-systems-652500

⁶     Reuters — «Shell inspects subsea equipment at curtailed Ormen Lange gas field» (۲۶ فوریه ۲۰۲۶)       https://www.reuters.com/business/energy/shell-inspects-subsea-equipment-curtailed-ormen-lange-gas-field-2026-02-26/

⁷     Reuters (via LSE) — «Compressor issues cut Shell’s Ormen Lange gas field production by 40%» (اوت ۲۰۲۶)       https://www.lse.co.uk/news/compressor-issues-cut-shells-ormen-lange-gas-field-production-by-40-m19wkz1buo2x1y5.html